Kroisos ve ilk sikkeler

İlk sikkeler

Herodotos'a göre altın ve gümüş sikke basan ilk halk Lidyalılardı. İlk sikkeler, Lidya ırmaklarında bulunan altın-gümüş alaşımı elektrumdan küçük parçalardı ve MÖ 7. yüzyılın sonunda aslan başıyla damgalandılar.

Sardes ardından iki madeni ayırmayı öğrendi. Kazıcılar Paktolos'un kıyısında rafineriyi buldu: altın tozu kil kaplarda tuzla ısıtılarak gümüşünden ayrılıyordu. Ardından saf altın ve saf gümüş sikkeler geldi; sonradan krala izafeten bunlara kroiseid denildi. Bunların bir kısmı Persler şehri aldıktan sonra basılmış olabilir.

Kehanet

Kroisos, Delfi'ye kimsenin unutmadığı ölçüde hediyeler gönderdi; aralarında 117 altın külçenin üzerinde duran arı altından bir aslan vardı. Perslerle savaşa girmeden önce kahine ne olacağını sordu. Yanıt şuydu: saldırırsa büyük bir imparatorluğu yıkacaktı. Saldırdı; yıktığı imparatorluk kendisininkiydi.

Odun yığınında

Herodotos'a göre Kyros, Kroisos'u bir odun yığınının üzerine çıkarttı. Kroisos, kimsenin ömrünün sonu gelmeden mutlu sayılmaması gerektiğini söyleyen Atinalı Solon'un adını haykırdı ve Apollon ateşi söndürmek için yağmur gönderdi. Atina'da bir ressam MÖ 500 dolayında daha sakin bir sahne çizdi: Kroisos odun yığınının üzerinde tahtında oturmuş, sunu döküyor, bir hizmetkâr ateşi yakıyor.

Geri dönen hazine

Türkçede Lidya altınının başka bir adı var: Karun Hazinesi. 1960'larda Uşak yakınındaki Lidya tümülüslerinden çıkarılan yüzlerce eser New York'taki Metropolitan Müzesi'ne satıldı. Altı yıl süren bir davanın ardından 1993'te Türkiye'ye döndüler ve Uşak'ta sergileniyorlar. "Karun kadar zengin" deyimindeki Karun aslında Kuran'daki Karun'dur, ama ad Kroisos'un altınına yapıştı.